PNJ, từ câu chuyện tăng trưởng mẫu mực, giờ phải vượt qua thử thách quản trị khi công ty con PNJP – ‘nhà máy in hàng’ – bị thanh tra NHNN chỉ ra vi phạm về phòng, chống rửa tiền và thuế.

Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại của PNJP

Trong hơn hai thập kỷ, PNJ đã xây dựng một hệ sinh thái bán lẻ trang sức khép kín: từ thiết kế, chế tác tới phân phối trên khắp cả nước. Tuy nhiên, Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA ngày 31/12/2025 của Chi nhánh Khu vực 2 Ngân hàng Nhà nước đã chỉ ra các sai sót trong việc tuân thủ quy định AML (phòng, chống rửa tiền) và quy trình khai thuế của PNJP.

Thanh tra dựa trên Quyết định số 139/QĐ‑TTRA (08/10/2025) và tập trung vào ba lĩnh vực chính: (1) chính sách, pháp luật trong kinh doanh vàng và sản xuất trang sức; (2) chế độ kế toán, thuế, hóa đơn chứng từ; (3) tuân thủ luật phòng, chống rửa tiền.

Trích báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm 2025 của PNJ liên quan đến PNJP

Những điểm mạnh của PNJP được ghi nhận: quy mô sản xuất lớn, đầu tư máy móc hiện đại, tạo công ăn việc làm và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, các vi phạm AML bao gồm: (i) không kịp thời phân công, đăng ký cán bộ chịu trách nhiệm; (ii) lưu trữ hồ sơ khách hàng không đầy đủ; (iii) báo cáo giao dịch lớn trễ hạn.

Về thuế, PNJP đã khai sai kỳ tính thuế cho một số nghiệp vụ, nhưng không dẫn đến thiếu thuế thực tế theo Luật Quản lý thuế 2019.

Trích báo cáo quản trị 6 tháng đầu năm 2025 của PNJ liên quan đến PNJP

Những sai phạm trên đã dẫn tới Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời các cơ quan thuế TP.HCM được thông báo để xem xét xử lý tiếp theo.

Trích báo cáo quản trị 6 tháng đầu năm 2025 của PNJ liên quan đến PNJP

PNJP: “Nhà máy in hàng” vô hình nhưng chiếm phần lớn doanh thu

Theo báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như không xuất hiện vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy vậy, trên thực tế, PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, đá quý – mảng doanh thu chính của tập đoàn. Trong quý III/2025, doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 99,5 % tổng doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ).

Như một “nhà máy in hàng”, PNJP biến các nguyên liệu thô thành sản phẩm hoàn thiện, sau đó PNJ – thương hiệu bán lẻ – đưa chúng tới khách hàng cuối cùng.

Mô hình quản trị chồng chéo và rủi ro ESG

PNJP do bà Cao Thị Ngọc Dung (Chủ tịch HĐQT PNJ) kiêm Chủ tịch HĐTV, và bà Trần Phương Ngọc Thảo làm Tổng Giám đốc. Đây là mô hình thường thấy ở các tập đoàn gia đình lớn tại Việt Nam, nhằm tạo khoảng cách thể chế giữa công ty mẹ và công ty con sản xuất.

Mục đích: giảm rủi ro chuyển giá, hạn chế xung đột lợi ích và tăng tính minh bạch nội bộ. Tuy nhiên, khi cấu trúc quản trị trở nên chồng chéo, bất kỳ sai sót nhỏ nào ở công ty con – như vi phạm AML hay khai thuế – dễ bị thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống, đặc biệt trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng chú trọng tiêu chuẩn ESG.

Những câu hỏi quan trọng của nhà đầu tư

• PNJ sẽ tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ tại PNJP như thế nào?
• Có tách bạch rõ ràng vai trò quản trị, điều hành và sở hữu không?
• Tiêu chuẩn AML, thuế và giao dịch sẽ được nâng lên mức chuẩn khu vực?

Trong môi trường tài chính hiện đại, rủi ro lớn nhất không phải là mức phạt ngắn hạn, mà là những “hộp đen” trong cấu trúc quản trị mà thị trường chưa nhìn thấy. PNJP chính là một trong những điểm mù mà nhà đầu tư sẽ muốn làm sáng.

Hướng đi đề xuất cho PNJ

1. Thiết lập bộ phận AML độc lập với quyền báo cáo trực tiếp lên Ban Giám đốc.

2. Áp dụng hệ thống ERP tích hợp để đồng bộ hóa dữ liệu kế toán, thuế và giao dịch khách hàng.

3. Thực hiện đánh giá rủi ro ESG thường xuyên, công khai báo cáo cho cổ đông và các cơ quan quản lý.

4. Xem xét tách PNJP thành công ty niêm yết riêng hoặc chuyển giao quyền sở hữu một phần cho nhà đầu tư chiến lược, nhằm tăng tính minh bạch.

Việc thực hiện các bước trên không chỉ giúp PNJ đáp ứng yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước mà còn củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng khắt khe.