Xã Lưu Nghiệp Anh, tỉnh Vĩnh Long, là một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp với những hàng thốt nốt vươn cao giữa cánh đồng lúa mênh mông. Những con đường làng uốn lượn len lỏi qua các cánh đồng, tạo nên một bức tranh yên bình và lay động lòng người. Cây thốt nốt không chỉ là một biểu tượng văn hóa và bản sắc của vùng đất Vĩnh Long mà còn có rất nhiều công dụng.

Ông Huỳnh Văn Nghị, Chủ tịch UBND xã Lưu Nghiệp Anh, cho biết số lượng cây thốt nốt ở địa phương không nhiều, chỉ khoảng 50-60 cây mọc phân tán. Tuy nhiên, bao đời nay, nghề nấu đường thốt nốt đã quá quen thuộc với người dân địa phương. Người dân ở đây không chỉ sử dụng đường thốt nốt trong cuộc sống hàng ngày mà còn bán nó như một sản phẩm đặc trưng của vùng miền.

Cây thốt nốt là một loại cây đa năng, cung cấp lá để lợp mái nhà, thân dùng làm cột, kèo, và quả thốt nốt có cơm ngọt thanh, giòn dẻo. Ngoài ra, phần nước thanh mát, ngọt lịm lấy từ nhụy hoa thốt nốt có thể làm nước uống giải khát. Đặc biệt, chế biến thành đường thốt nốt, thời ngon nức tiếng.

Anh Thạch Minh Hiếu, thế hệ thứ 3 trong gia đình theo nghề nấu đường thốt nốt ở xã Lưu Nghiệp Anh, chia sẻ, từ hồi nhỏ anh Hiếu đã quen mùi khói, mùi mật thốt nốt rồi. Nghề này không giúp giàu có, nhưng là cái gốc của gia đình mình. Hương vị thơm ngon mang đậm những nét đặc trưng của vùng miền, những sản phẩm từ cây thốt nốt được nhiều người biết đến và được ưa chuộng.

Đường thốt nốt không chỉ là một loại thực phẩm mà còn là một phần quan trọng của ẩm thực vùng miền. Vị ngọt tự nhiên của đường thốt nốt còn được dùng làm gia vị cho bữa ăn hằng ngày, dùng làm nước chấm, kho cá, làm đa dạng và phong phú cho ẩm thực.

Tuy nhiên, anh Thạch Sô Thông, người gắn bó hơn 10 năm với nghề nấu đường thốt nốt ở xã Lưu Nghiệp Anh, trăn trở, nghề này cực lắm, đến mùa là ngày nào cũng phải trèo cây từ sáng sớm, rồi về nhóm lửa nấu mật đến tối. Giá cả thì bấp bênh, đầu ra cũng không ổn định.

Cây thốt nốt không chỉ tạo nên vị ngọt đặc trưng của loài cây ở miền Tây, mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của người Khmer Nam bộ. Giữa nhịp sống hiện đại, những hàng thốt nốt vẫn lặng lẽ vươn mình trên những cánh đồng, trở thành biểu tượng văn hóa, bản sắc vùng đất Vĩnh Long.

Cây thốt nốt không chỉ là câu chuyện của một loại cây, một nghề truyền thống, mà là giá trị di sản cần được bảo tồn, phát huy và kết nối với du lịch cộng đồng – hướng đến một tương lai phát triển bền vững cho vùng đất Vĩnh Long.