Nội dung chính
Việt Nam đã đạt kim ngạch xuất khẩu bột cá 300 triệu USD trong năm 2025, mở ra cơ hội kinh doanh vòng tròn khổng lồ cho ngành thủy sản.
1. Tổng quan xuất khẩu bột cá năm 2025
Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), giá trị xuất khẩu bột cá của Việt Nam năm 2025 ước đạt 300 triệu USD. Con số này chỉ tính riêng xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ trong nội địa, cho thấy tiềm năng còn lớn hơn nữa.
2. Thị trường tiêu thụ toàn cầu
Bột cá hiện là nguồn protein quan trọng cho chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản và thú cưng. Trên thị trường thế giới, Peru đứng đầu sản xuất với khoảng 20% tổng sản lượng, chủ yếu từ cá cơm. Trung Quốc lại là nước nhập khẩu bột cá lớn nhất, chiếm khoảng 90% nhu cầu toàn cầu. Việt Nam, mặc dù là nhà sản xuất, vẫn nhập khẩu 114.619 tấn bột cá năm 2022, xếp thứ 7 trên thế giới.
3. Năng lực sản xuất và tiềm năng nội địa
Theo số liệu Cục Thủy sản và Kiểm ngư, năm 2025 tổng sản lượng thủy sản của Việt Nam đạt 9,95 triệu tấn (tăng 3% so với 2024). Trong đó, nuôi trồng chiếm 6,1 triệu tấn, tăng 5,1%, tạo nguồn nguyên liệu dồi dào cho bột cá và các phụ phẩm khác.
Sản lượng thức ăn thủy sản năm 2025 lên tới 5,39 triệu tấn, bao gồm 1,4 Mt cho tôm, 2,02 Mt cho cá tra và 1,97 Mt cho các loài khác.
4. Doanh nghiệp tiêu biểu khai thác phế phụ phẩm
4.1. Công ty TNHH Phúc Lộc (TP.HCM)
Ông Nguyễn Thành Lộc cho biết công ty thu mua khoảng 60 tấn phế phẩm mỗi ngày và sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá mỗi năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ vốn và công nghệ, khả năng nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm là hoàn toàn khả thi.
4.2. Công ty TNHH Tứ Hải (TP.HCM)
Công ty chế biến xương cá đục, hiện xuất khẩu sang Nhật với mức giá 10 USD/kg, mang lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Nhu cầu ngày càng tăng nhưng nguồn cung vẫn hạn chế, mở ra tiềm năng mở rộng quy mô.
4.3. Viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam
Viện đang chuyển ghẹ tạp thành riêu đóng hộp và sản xuất bột chitosan – nguyên liệu y tế và nông nghiệp – với giá bán lên tới 1.000 USD/kg.
5. Dự báo và xu hướng phát triển
Theo các ước tính, trong vòng 5 năm tới, phụ phẩm thủy sản có thể cung cấp:
- ~490.000 tấn đầu tôm chế biến thành thực phẩm;
- ~100.000 tấn dạ dày cá tra và 150.000 tấn mỡ cá tra;
- ~146.000 tấn vỏ tôm làm thức ăn chăn nuôi;
- ~900.000 tấn đầu, xương, nội tạng cá cho các ngành công nghiệp sinh học.
Đến năm 2030, giá trị ước tính của phụ phẩm tôm sẽ đạt 80‑100 triệu USD, trong khi phụ phẩm cá tra có giá trị hơn 500 triệu USD.
6. Kiến nghị chính sách
TS Phạm Quốc Huy, Trưởng Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam, nhấn mạnh cần có:
- Chính sách thuế ưu đãi và tín dụng xanh cho các dự án valorisation phế phẩm;
- Hệ thống quản lý thống nhất, đưa bột cá vào danh mục quản lý của Cục Thủy sản và Kiểm ngư thay vì ngành chăn nuôi;
- Hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan nhà nước để xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.
Với sự hỗ trợ đúng đắn, các “phế phẩm” sẽ biến thành vàng xanh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường biển và nâng tầm vị thế của thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.
